Հոլովումներ

Հոլովում
Հոլովվելիս բառը փոփոխվում է: Ընդ որում՝ տարբեր բառեր փոփոխվում են տարբեր ձևերով:Այդ փոփոխությունները կոչվում են հոլովումներ:
Գոյություն ունի փոփոխության երկու տեսակ:
1. Մի դեպքում բառի ուղիղ ձևին ավելանում են վերջավորություններ, կամ բառի վերջնահնչյունը փոխվում է այլ հնչյունի, այսինքն՝ փոփոխությունը տեղի է ունենում բառի վերջում՝ ծառ-ծառի, այգի-այգու, գառ-գառան, Գրիգորենք-Գրիգորենց  և այլն:
Ինչպես տեսնում ենք, ծառ  և գառ  բառերի ուղիղ ձևերին ավելացել են ի  և ան  վերջավորությունները, իսկ այգի և Գրիգորենք բառերի վերջին ի և ք հնչյունները փոխվել են ու և ց հնչյունների:
Սա կոչվում է արտաքին հոլովում:
2․Մյուս դեպքում փոփոխությունը տեղի է ունենում բառի ներսում. որևէ ձայնավոր կամ երկհնչյուն փոփոխվում է` հայր-հոր, տուն-տան: Հայր բառում այ երկհնչյունը փոխվել է ո -ի, տուն բառում՝ ու ձայնավորը փոխվել է ա-ի:
Սա կոչվում է ներքին հոլովում:

Շարունակել կարդալ

Հայոց լեզվի առաջադրանքներ

1. Տրված բայերից նորերն ստացիր` դրանք բաղադրելով Բ խմբի նախածանցների հետ:
Ա. Նայել, կառուցել, գրել, դառնալ, հայտնել:
Բ. Անդր, վեր, արտ, հակ, մակ, ստոր:
Վերանայել,վերակառուցում,ստորագրել,արտագրել,անդրադառնալ,արտահայտել:

2․ Փակագծերում գրված բառը գրի´ր պահանջվող ձևով:
(ԻրադարձություններԻրադարձությունների առավել հարուստ ճամփորդություններից մեկը կապված է հանիրավի մոռացված Լա Կոնդամինի անվան (անուն) հետ: Այդ ֆրանսիացին արկածներով (արկածներ) լի իր կյանքն սկսեց որպես զինվոր, սակայն շուտով ծառայությունը (ծառայություն) թողեց՝ ռազմական կարգապահության (կարգապահություն) հանդեպ մեղանչելու պատճառով: Երեսուն տարեկան (տարեկան) Ֆրանսիայի ակադեմիկոսը (ակադեմիա) քիմիկոսի պաշտոն էր վարում: Քիչ անց նրան Պերուում (Պերու) ենք հանդիպում, որտեղ աստղագիտական չափումներով (չափումներ) Երկրի սեղմվածությունը որոշելու (որոշել) նպատակ ուներ: Այդ աշխատանքները (աշխատանքներ)ավարտելուց (ավարտել) հետո պիտի իր գործը (գործ) դառ¬նար, սակայն, փոխանակ ընկերների (ընկերների) հետ նավ նստի (նստել), Լա Կոնդամինը որոշեց արևմուտքից արևելք կտրել-անցնել Հարավային Ամերիկա մայրցամաքով (մայրցամաք), որն այդ ժամանակ դեո բոլորովին ուսամնասիրված չէր եվրոպացիների (եվրոպացիներ) կողմից:
Կուսական անտառի լիանաների հյուսվածքների (հյուսվածք) խճողված թավուտները կացիններով (կացիններ) կտրատելով, Լա Կոնդամինն իր փոքրիկ ջոկատով հասավ Չիմչինե գետի հովիտը (հովիտ): Այնտեղ ճամփորդները լաստանավ (լաստանավ) հյուսեցին և ջրապտույտներով և ջրվեժներով (ջրապտույտներ ու ջրվեժներ) հարուստ Ամազոնկա գետով (գետ) շարունակեցին իրենց ուղին: Շուտով ալիքները լաստանավը (լաստանավ) վրայից քշեցին-տարան արշավախմբի ամբողջ հանդերձանքով (հանդերձանք): Մի քանի տեղ գետի հունը նեղանում էր, և ջրի ամբողջ զանգվածն ահեղ որոտով (որոտ) ներքև էր սուրում վայրի կիրճերով (կիրճեր): Հետո նրանց առջև բացվեց մի նոր, երբևիցե չտեսնված աշխարհ: Լողում էին ծովի պես անծայրածիր ջրային տարածությունում (տարածություն), միայն թե ջուրն անուշահամ էր ու բաժանվում էրօի ճյուղերով,գետախորշերով,գետաբազուկներով (ճյուղեր, գետախորշեր, գետաբազուկներ): Մի տեղ էլ լաստանավը քայքայվեց, հարկ եղավ փոխել (փոխել):
Երբ մի օր Լա Կոնդամինն ու իր ուղեկիցները հայտնվեցին, նրանց ծանոթները թերհավատության (թերահավատություն) աչքերն էին տրորում, չէ՞ որ նրանց մեկնելու օրից (օր) չորս ամիս էր անցել: Արևադարձային անտառներով չորս հազար կիլոմետր անցնելը հեշտ չէ, նրանց արդեն զոհված էին համարում:

Ինքնաստուգում

Ա․ Աշխատանք բնագրով
Վերադառնալով Հայոց աշխարհ՝ իր թագավորության առաջին տարում Տրդատ Մեծը մեծ շքախմբով ուխտի է գալիս Եկեղյաց գավառի Երիզա ավանում գտնվող Անահիտ դիցուհու մեհյանը և զոհեր է մատուցում: Գինարբուքի ժամանակ Տրդատը հրաման է տալիս Գրիգորին, որ նա դրասանգներ և ծառերի թավ ճյուղեր տանի ու նվիրաբերի Անահիտի պատկերը կրող բագինին: Գրիգորի վճիռը, անտարակույս, աներկբա էր, պատասխանը՝ մերժողական: Տրդատը իր օթյակ է կանչում Գրիգորին և ասում.
–Այսքան տարի դու հլու-հնազանդ ծառայել ես ինձ: Այժմն ինչու՞ իմ կամքը չես կատարում:

Առաջադրանք
1. Հակիրճ գրե՛ք՝ ինչ գիտեք Անահիտ աստվածուհու մասին: Ներկայացրե՛ք հայոց դիցարանի մյուս աստվածներին:

Անահիտը պտղաբերության աստվածուհին է։ Հայոց դիցարանի աստվածներից են նաև Տիրը, Արամազդը, Վանատուրը, Վահագնը, Աստղիկը և այլն։
2. Բացատրե՛ք մեհյան, բագին, դրասանգ բառերի իմաստները:

Մեհյան- հեթանոսների տաճար

Բագին- զոհասեղան

Դրասանգ- ծաղկաշղթա
3. Հրաման բառով կազմեք նոր բառեր (առնվազն 3 բառ):

Հրամանագիր, հրամայական, հրամանատար։
4. Բացատրե՛ք օթյակ բառի օթ արմատի նշանակությունը: Նույն արմատով բառաբարդման և ածանցման միջոցով գրե՛ք նոր բառեր (առնվազն 3 բառ) և նշե՛ք իմաստները:

Օթ- ծածկոց։ Օթևան, անօթևան, անօթի։
5. Տեքստում գործածված բառերից ո՞ր բառերի հոմանիշներն են խնջույք և ստույգ բառերը:

Խնջույք- գինարբուք

Ստույգ- աներկբա, անտարակույս

Աներկբա- ստույգ
6. Բառաբարդման և ածանցման միջոցով ուխտ արմատով կազմե՛ք բառեր (առնվազն 3 բառ):

Ուխտագնաց, ուխտավոր, ուխտավայր։

7. Տրդատ Մեծ բաղադրյալ հատուկ անվան նմանողությամբ գրե՛ք հատուկ անձնանուններ, որոնց որոշիչն արտահայտված լինի որակական, հարաբերական ածականներով և թվականով (մեկական բառ):

Խոսրով Կոտակ (հարաբերական), Տիգրան Մեծ ( որակական), Տրդատ III (թվական)։

8. Դո՛ւրս գրեք այն նախադասությունը, որի կազմում կա վերաբերմունքային իմաստ արտահայտող խոսքի մաս: Ընդգծե՛ք այդ բառը:

Գրիգորի վճիռը, անտարակույս, աներկբա էր, պատասխանը՝ մերժողական:

Անտարակույս- վերաբերական

 

Հայոց լեզու 20/11/19

1․Տրված շարքից կազմիր հականիշների զույգեր. քանի՞ բառ հականիշ չունի։
նզովք, գոց, օրհնություն, բնավ, միշտ, անձուկ, ընդարձակ, ճապաղ, փոքրոգի, համր, փութկոտ, ստերջ, վտիտ, սեղմ, մարմնեղ, փակ, պարպել, դատարկել, նվաղ, բեղմնավոր, ծանրաշարժ, դյուրին, խոսուն, խրթին։

նզովք- օրհնություն
գոց
բնավ- միշտ
անձուկ- ընդարձակ
ճապաղ- սեղմ
վտիտ- մարմնեղ
փակ
պարպել
դատարկել
նվաղ
ստերջ- բեղմնավոր
փութկոտ- ծանրաշարժ
դյուրին-խրթին
խոսուն-համր
փոքրոգի

2․Գրիր տրված բառերի բացատրությունը.
միամորիկ-մոր միակ զավակ
Քանքար-տաղանդավոր
քենակալ-բաջանաղ
մաքառել-պայքարել
անտունի-երգի տեսակ
դրվատել-գովել
մախաղ-փոքր տոպրակ

3․Համապատասխանեցրու դարձվածքները տրված բացատրություններին.
գլուխը լցնել չարաճճի
թևերը փռել խիստ վախենալ
աստծու կրակ պաշտպանել
արյունը ջուր դառնալ դրդել մի արարքի
առաջին ջութակ գլխավոր դեմք

Գլուխը լցնել-դրդել մի արարքի
Թևերը փռել-պաշտպանել
Աստծու կրակ-չարաճճի
Արյունը ջուր դառնալ-խիստ վախենալ
Առաջին ջութակ-գլխավոր դեմք

4․Բառակազմական վերլուծության ենթարկիր տրված բառերը (օրինակ՝ միջնապատ-մեջ(արմատ)+ին(ածանց)+ա(հոդակապ)+պատ(արմատ)

թրաշուշան-թուր(արմատ)+ա(հոդակապ)+շուշան(արմատ)
դաշունահարված-դաշույն(արմատ)+ա(հոդակապ)+հար(արմատ)+ված(ածանց)
պարագիծ-պար(ածանց)+ա(հոդակապ)+գիծ(արմատ)
շքերթ-շուք(արմատ)+երթ(արմատ)
տնանկ-տուն(արմատ)+անկ(արմատ)
5․Տրված բարդ բառերի առաջին բաղադրիչները փոխելով՝ ստացիր նոր բառեր․
բարձրագագաթ -ցածրագագաէ
քաղցրաձայն -բաղաձայն
վսեմաշուք-վեհաշուք
տիրակալ-մազակալ
վճռաբեկ-հուսաբեկ
սառնաղբյուր-քարաղբյուր
վարկանիշ-համարանիշ
դալկադեմ-գեղեցկադեմ
ցատկահարթակ-աստիճանահարթակ
հոռետես-լավատես

ՀԱՇՎԵՏՎՈՒԹՅՈՒՆ/ Սեպտեմբեր-Հոկտեմբեր

Ավագ դպրոցի 9-րդ դասարանի սկիզբը ընթացավ և ընթանում է հոյակապ: Իրականացնում եմ բազում ուսումնական և հետաքրքիր նախագծեր: Յուրաքանչյուրն աչքի է ընկնում իր յուրօրինակությամբ և արդյունավետությամբ:

Teenage blog

Հայոց լեզու և գրականություն առարկաների շրջանակներում իրականացրել և իրականացնում եմ “Teenage blog” նախագիծը Աստղիկ Ավագյանի և Նանե Վարդումյանի հետ: Մենք միասին ուսումնասիրում ենք թինեյջերական կյանքի լավ և վատ կողմերը, կատարում ենք թարգմանություններ և հրապարակում ենք մեր նոր բլոգում: Դրա նպատակը թինեյջերներին՝ պատանիներին օգնելն է տարատեսակ հարցերով, որոնք հատկանշական են այդ տարիքում:

Քաղաքագիտական ակումբ

Հաջորդ և կարևորագույն նախագծերից մեկը քաղաքագիտական ակումբ նախագիծն է: Այս տարի քաղաքագիտական ակումբն իր առջև նոր ծրագրեր է դրել: Սեպտեմբերին քաղաքագիտական ակումբի հիմնական անդամների մի մասի հետ միասին ուղևորվեցինք Մեծամոր և բացեցինք նոր քաղաքագիտական ակումբ Սաշա Գալստյանի անվան հ. 2 դպրոցի սովորողների մասնակցությամբ, ովքեր նույնպես հետաքրքրված են քաղաքագիտությամբ և պատրաստ են մեզ հետ համագործակցել և ծավալել գործունեություն:

Նաև քաղաքագիտական ակումբը կազմակերպել է հիասքանչ հանդիպումներ…

  • միազգային ՛՛Խաչվող սահմաններ՛՛ կազմակերպության հիմնադիր Գարբա Դիալոյի հետ, ով եղել է Մոլդովա միջազգային ճամբարի կազմակերպիչ: Ես էլ ներկայացրի հետևյալ պրեզենտացիան:
  • Հնդկաստանի Արտակարգ և լիազոր դեսպան Կիշան Դան Դեվալի հետ: Դրանից առաջ կատարեցի հետազոտություն և Մահաթմա Գանդհիի 150 ամյակին նվիրված հանդիպմանն էլ ներկայացրի այն սալիկահանդեսի տեսքով:
  • Գրականագետ Գոհար Ռշտունու հետ:

“Just for fun”

Անգլերեն առարկայից կատարել եմ խմբային “Just for fun” նախագիծը: Դրա շրջանակներում համադասարանցիներիս հետ միասին պատրաստել ենք հումորային տեսանյութեր մեր դերակատարմամբ:

Ահա այսքանն է իմ սեպտեմբեր-հոկտեմբեր հաշվետվությունը:

Ինքնագնահատում Հայոց լեզու և Գրականություն

Սեպտեմբեր ամսվա ընթացքում նախևառաջ իրականացրել եմ «Teenage blog» նախագիծը, որի ընթացքում բացել ենք նոր հոգեբանական բլոգ, որի թիրախային խումբը թինեյջերներն են։ Կատարել ենք թարգմանություններ հոգեբանական տարատեսակ թեմաների շուրջ։

Հայոց լեզվից կատարել եմ բոլոր առաջադրանքները և 90% ից ավելին ճիշտ էին։ Այդ պատճառով ինձ գնահատում եմ 9։

Իսկ գրականության ստեղծագործություններից կարդացել եմ բոլորը և մասնակցել եմ դասարանական քննարկումներին։ Այդ պատճառով գրականությունը նույնպես գնահատում եմ 9։